Skuteczna pomoc prawna 24/7:

Co to jest postępowanie przygotowawcze?

Postępowanie przygotowawcze, nazywane również śledztwem lub dochodzeniem w zależności od jego formy, to etap procesu karnego mający na celu zebranie i zabezpieczenie dowodów niezbędnych do stwierdzenia, czy doszło do popełnienia przestępstwa, oraz kto jest jego sprawcą. To w ramach postępowania przygotowawczego organy ścigania (policja, prokuratura, inne uprawnione organy) gromadzą materiał dowodowy, który może być później wykorzystany w procesie sądowym. Postępowanie przygotowawcze jest więc etapem wstępnym, który poprzedza wszczęcie postępowania sądowego.

Zadania postępowania przygotowawczego

Głównym celem postępowania przygotowawczego jest przygotowanie sprawy do rozprawy sądowej przez zebranie i zabezpieczenie odpowiednich dowodów. Poniżej kluczowe zadania tego etapu postępowania:

  1. Ustalenie faktów: ma na celu ustalenie, czy doszło do popełnienia przestępstwa. W tym etapie organy ścigania gromadzą dowody oraz informacje, które pomogą im zrozumieć okoliczności zdarzenia.
  2. Identyfikacja sprawcy: jeśli ustalone zostanie, że doszło do przestępstwa, kolejnym krokiem jest identyfikacja jego sprawcy lub sprawców.
  3. Zabezpieczenie dowodów: ważne jest zabezpieczenie dowodów, które mogą być użyte w procesie sądowym. Dotyczy to zarówno dowodów materialnych, jak i zeznań świadków.
  4. Ocena materiału dowodowego: po zebraniu dowodów, organy ścigania dokonują ich analizy. Na tej podstawie prokurator podejmuje decyzję o tym, czy sprawa zostanie skierowana do sądu.
  5. Ochrona praw pokrzywdzonego: w trakcie postępowania przygotowawczego organy ścigania mają obowiązek dbać o prawa osoby pokrzywdzonej, w tym informować ją o jej prawach i obowiązkach, a także o etapach postępowania.
  6. Rozważenie możliwości zakończenia sprawy poza procesem sądowym: w niektórych przypadkach, w tym przy spełnieniu określonych warunków, możliwe jest zakończenie sprawy na etapie postępowania przygotowawczego, np. poprzez warunkowe umorzenie postępowania czy skierowanie do mediacji.

Postępowanie przygotowawcze jest kluczowym etapem procesu karnego, podczas którego organy ścigania dokładają wszelkich starań, aby przygotować sprawę do ewentualnej rozprawy sądowej w sposób kompleksowy i zgodny z prawem.

Zasady prowadzenia postępowania przygotowawczego

Postępowanie przygotowawcze, jako kluczowy etap procesu karnego, jest związane z określonymi zasadami, które mają na celu zapewnienie sprawiedliwości oraz ochronę praw uczestników postępowania. Oto najważniejsze z nich:

  1. Zasada legalizmu: Organy ścigania mają obowiązek podjęcia i prowadzenia postępowania, gdy zachodzą podstawy do podejrzenia popełnienia przestępstwa. Nie mogą one odstąpić od tego obowiązku w sposób samowolny.
  2. Zasada równości stron: zarówno oskarżyciel, jak i obrona, mają równe możliwości przedstawienia swoich argumentów i dowodów.
  3. Zasada tajności: informacje zgromadzone w toku tego postępowania nie są jawne dla osób trzecich. Ma to na celu ochronę praw uczestników postępowania oraz zapewnienie skuteczności działań organów ścigania.
  4. Zasada bezwzględnej rzeczowości dowodów: Organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest do obiektywnego i wszechstronnego zgromadzenia dowodów, zarówno obciążających, jak i przemawiających na korzyść podejrzanego.
  5. Ochrona praw oskarżonego: Osoba, wobec której prowadzone jest postępowanie, ma zapewnione określone prawa, takie jak prawo do obrony czy prawo do bycia informowanym o zarzutach.

Postępowanie przygotowawcze jest etapem procesu karnego o fundamentalnym znaczeniu, podczas którego kluczowe jest przestrzeganie określonych zasad i procedur. Ich celem jest zapewnienie sprawiedliwości i uczciwości postępowania, zabezpieczenie interesów społecznych oraz ochrona praw jednostki.

Podsumowanie

Postępowanie przygotowawcze stanowi kluczowy etap w procesie karnym, którego zadaniem jest kompleksowe zgromadzenie i zabezpieczenie materiału dowodowego. Prowadzone jest z reguły przez organy ścigania, takie jak prokuratura lub Policja, które dążą do jak najpełniejszego i obiektywnego wyjaśnienia okoliczności danego zdarzenia.

Adwokat Szychułda-Baran blog

Adwokat Anna Szychułda-Baran

Członek Izby Adwokackiej w Warszawie. Specjalizuje się w sprawach karnych, karnych skarbowych, przestępczości gospodarczej oraz sprawach cywilnych.