Skuteczna pomoc prawna 24/7:

Co to jest przestępstwo umyślne?

Przestępstwo umyślne to kategoria czynów zabronionych, które sprawca popełnił z zamiarem ich dokonania. Zgodnie z polskim prawem karnym, mówi się o umyślności, gdy sprawca chce skutku swojego działania lub go przewiduje, mimo że skutku tego nie zamierza, ale godzi się na jego wystąpienie. Przestępstwo umyślne może przyjąć dwie formy:

  1. Bezpośrednią: gdy sprawca działał z zamiarem wywołania określonego skutku (np. zabił drugą osobę, zamierzając ją zabić),
  2. Ewentualną: gdy sprawca przewidywał możliwość wystąpienia skutku, ale się na niego godził (np. jechał samochodem z nadmierną prędkością, przewidując, że może kogoś zabić, ale godząc się na tę ewentualność).

Przykłady przestępstw zagrożonych karą za przestępstwo umyślne

Przestępstwa umyślne obejmują szeroki zakres czynów. Przykładowo:

  • Zabójstwo (Art. 148 Kodeksu Karnego) – pozbawienie życia innej osoby, z zamiarem dokonania tego czynu.
  • Rażące naruszenie praw pracownika (Art. 218 § 1 Kodeksu Karnego) – celowe działanie na szkodę pracownika w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.
  • Fałszerstwo dokumentu (Art. 271 § 1 Kodeksu Karnego) – celowe sfałszowanie dokumentu lub używanie takiego dokumentu, w celu wywołania określonych skutków prawnych.

Te przykłady ilustrują, że umyślne przestępstwa mogą mieć różny charakter i dotyczyć różnych aspektów życia społecznego.

Zasady wymiaru kary za przestępstwo umyślne

Wymiar kary za przestępstwo umyślne jest zależny od wielu czynników i jest regulowany przez Kodeks Karny. Do najważniejszych kryteriów, które są brane pod uwagę przez sąd podczas orzekania kary, należą:

  1. Stopień społecznej szkodliwości czynu,
  2. Motywacja sprawcy,
  3. Okoliczności popełnienia przestępstwa,
  4. Dotychczasowy sposób życia sprawcy,
  5. Jego osobiste i majątkowe stosunki,
  6. Postawa po popełnieniu przestępstwa.

W Polskim systemie prawnym dla przestępstw umyślnych przewidziane są różne rodzaje kar, takie jak kara pozbawienia wolności, kara grzywny czy kara ograniczenia wolności.

Różnice między przestępstwem umyślnym a nieumyślnym

Kluczową różnicą między przestępstwem umyślnym a nieumyślnym jest stan psychiczny sprawcy w momencie popełnienia czynu:

  • W przypadku przestępstwa umyślnego sprawca działa z zamiarem popełnienia przestępstwa. Mówimy tu o sytuacji, gdy sprawca zdaje sobie sprawę z tego, że jego działanie jest przestępstwem, i mimo to dąży do jego popełnienia.
  • W przypadku przestępstwa nieumyślnego sprawca nie miał zamiaru popełnić przestępstwa. Czyn ten jest wynikiem nieostrożności, niedbalstwa lub braku uwagi. Za przestępstwo umyślne sądy zazwyczaj orzekają surowsze kary, biorąc pod uwagę celowe i świadome działanie sprawcy. W przypadku przestępstw nieumyślnych, biorąc pod uwagę brak zamiaru popełnienia przestępstwa, kary są zazwyczaj łagodniejsze.

Przykłady:

Przestępstwo umyślne: Zabójstwo, kradzież, oszustwo.

Przestępstwo nieumyślne: Spowodowanie wypadku komunikacyjnego, nieumyślne spowodowanie pożaru.

Sprawca przestępstwa umyślnego jest zazwyczaj zobowiązany do naprawienia wyrządzonej szkody, co jest konsekwencją jego celowego działania. W przypadku przestępstwa nieumyślnego również może wystąpić obowiązek naprawienia szkody, ale sąd może uwzględnić okoliczności i obniżyć wysokość odszkodowania.

Podsumowanie

Podsumowując, decydującą różnicą między przestępstwem umyślnym a nieumyślnym jest intencja sprawcy podczas popełnienia czynu. W Polskim systemie prawnym różnice te mają znaczący wpływ na orzekany wymiar kary oraz ewentualne konsekwencje cywilnoprawne.

Adwokat Szychułda-Baran blog

Adwokat Anna Szychułda-Baran

Członek Izby Adwokackiej w Warszawie. Specjalizuje się w sprawach karnych, karnych skarbowych, przestępczości gospodarczej oraz sprawach cywilnych.